Mardin'in eski şehri baştan sona taştan: düz damlar, kemerli sokaklar, medreseler, kiliseler ve aşağıda uzanan Mezopotamya ovası. Bu yazıda Mardin'de gezilecek yerler için iki günlük, yürüyerek izleyebileceğin bir rota kurduk. İlk gün Artuklu ve Akkoyunlu döneminden kalan cami ve medreselere, ikinci gün şehrin Süryani hafızasına ayrılıyor. Aradaki öğünler de eski şehrin konak sofralarından ve Birinci Cadde'den geliyor.
1. Gün: Artuklu taşının izinde
Sabah: Mardin Ulu Camii
Güne Mardin Ulu Camii ile başla. 12. yüzyıl Artuklu mirası olarak anılan cami, rotanın en sakin başlangıcı. Taş işçiliğine ve minareye yakından bak, sonra çarşı sokaklarının üstündeki kemerlerin gölgesinde yürümeye başla. Cami bir ibadet yeri; ziyaretini namaz vakitlerine denk getirmemeye çalış.
Zinciriye Medresesi
Sonraki durak Zinciriye Medresesi. 14. yüzyılın sonunda yaptırılan medrese, içindeki Sultan İsa türbesi ve eski kitabeleriyle biliniyor. Yüksek bir noktada olduğu için üst bölümlerden Mardin'in düz damlarını ve altındaki ovayı görebilirsin. Avluda ve revaklarda kemerlerin ritmine bak. Fotoğraf için öğleden sonraki yumuşak ışık daha iyi; ışık senin için önemliyse burayı günün ikinci yarısına da kaydırabilirsin.
Öğle: Aşiret Restaurant'ta irok
Öğle arasında Birinci Cadde'deki Aşiret Restaurant'a uğra ve kızartma içli köfte olan irok'u iste: dışı çıtır, içi baharatlı kıymalı. Akşam sofrası için yer bırak.
Öğleden sonra: Kasımiye Medresesi
Öğleden sonra şehrin en büyük medresesi sayılan Kasımiye Medresesi'ne geç. Yapı 15. yüzyılın sonunda, Akkoyunlu döneminde tamamlanmış. Duvarlardaki astronomi ve tıp simgelerine, avludaki havuza ve ovaya bakan kubbe silüetine zaman ayır. Medrese bugün de eğitim işleviyle anıldığı için bazı bölümlerin kapalı olabileceğini aklında tut.
Akşam: Cercis Murat Konağı
Günü taş bir konakta, Cercis Murat Konağı'nda bitir. Menüde kitel, irok ve kazan kebabı gibi yöresel yemekler öne çıkıyor; menü baştan sona Mardin yemeği. Mardin'in kışlık çorbası kişk ile başlayabilir, terastan ovaya bakarak yiyebilirsin. Konak tarzı yerlerde rezervasyon öneriliyor, gitmeden haber vermek akıllıca. Bu günün tamamı Artuklu taşının izinde: Ulu Cami'den Kasımiye Medresesi'ne rotasında adım adım duruyor.
2. Gün: Süryani izleri ve Birinci Cadde sofrası
Sabah: Kırklar Kilisesi
İkinci güne Şar mahallesindeki Kırklar Kilisesi ile başla. Kilise 6. yüzyıla uzanan bir geçmişle anılıyor ve bugün de Mardin Metropolitliği olarak kullanılıyor. Yaklaşık dört yüz yıllık ahşap kapılara ve bitkisel boyalarla yapılmış perdelere bak. Aktif bir ibadet yeri olduğu için sessiz ol, fotoğraf çekmeden önce görevliye sor.
Mardin Müzesi
Oradan Mardin Müzesi'ne geç. Koleksiyon Paleolitik dönemden Osmanlı'ya uzanıyor; Sürekli Köyü'nde bulunan sikke ve takı küplerini anlatan bölüme özellikle bak. Öğle sıcağında kapalı bir mola olarak da iyi gidiyor.
Öğle: Al Hayaal'de ikbebet
Öğle yemeği için Birinci Cadde'deki Al Hayaal'e uğra ve haşlama içli köfte olan ikbebet'i dene. Sıcak ve hafif ekşi bir sofra yemeği; yanında ekmek isteyip suyunu silmek yakışır. Dünkü irok burada da menüde, karşılaştırmak istersen fırsat.
Öğleden sonra: Deyrulzafaran Manastırı
Öğleden sonra şehrin birkaç kilometre doğusundaki Deyrulzafaran Manastırı'na git. Manastır uzun yıllar Süryani Patrikhanesi olarak kullanılmış, bugün de Mardin Metropolitinin konutu. Taş odalara, 19. yüzyılda satın alınan matbaanın kalıntısına ve yapının tarihi katmanlarına bak. Buraya araçla gitmek gerekiyor; güneşli günlerde yürüyerek yaklaşmak yorucu olabilir. Kilise, müze ve manastır üçlüsü Kırklar Kilisesi'nden Deyrulzafaran'a Süryani izleri rotasında bir arada.
Akşam: Yay Konağı'nda kaburga dolması
Eski şehre dönüp akşamı Yay Konağı'nda kaburga dolması ile kapat. Kuzu kaburganın içine pirinç ve baharat doldurularak yapılan bu yöre yemeğini Mardin tabağı içinde iste. Tabak paylaşmalık; iki kişiysen tek tabak ve yanına bir şey yeter. Sonra taş sokaklarda yürüyerek sindir. Gün boyu yemek odaklı gitmek istersen Kişk çorbasından kaburga dolmasına Birinci Cadde sofrası rotası bu durakları sırayla bağlıyor. Mardin mutfağının geri kalanı için Mardin'de ne yenir sayfasına göz at.
Bir gün daha varsa: Mardin'in çevresi
Eski şehirden sonra vaktin kalırsa, araçla gidilen üç günübirlik seçenek var:
- Dara Antik Kenti: Mardin'in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusundaki Doğu Roma sınır kentinde kayaya oyulmuş nekropol, iki büyük sarnıç ve Oğuz köyüne bakan surlar. Rota: Dara Antik Kenti'nde sarnıç, nekropol ve sınır hikayesi.
- Midyat ve Mor Gabriel: Midyat Gümüş Çarşısı'nda telkari ustalarını izleyip eski Midyat'ın taş evleri arasında Meryem Ana Kilisesi'ne, oradan Mor Gabriel Manastırı'na uzanan gün: Midyat'ta telkari ve Mor Gabriel Manastırı'na gün turu.
- Savur: Merkezden yaklaşık 47 kilometre uzakta kale, eski cami, kaya evleri ve Dereiçi köyü. Kalabalıktan uzak bir gün için: Mardin'in minyatürü Savur: kale, kaya evleri ve Dereiçi.
Pratik ipuçları
- İbadet yerleri: Ulu Cami'yi namaz vakitleri dışında gez; Kırklar Kilisesi'nde fotoğraf çekmeden önce görevliye sor.
- Öğle sıcağı: Müzeyi günün en sıcak saatlerine denk getirmek iyi bir mola olur.
- Rezervasyon: Konak tarzı restoranlarda önceden haber vermek öneriliyor.
- Porsiyonlar: Birinci Cadde'de durak durak yiyeceksen her yerde az söyle, kaburga dolması paylaşmalık.
- Şehir dışı: Deyrulzafaran ve çevre rotalar için araç gerekiyor; Dara ve Mor Gabriel'de gölge az, yanına su al.
Kendi Mardin rotanı oluştur
Bu iki günü kendi temponla yeniden kurmak ister misin? Dump'ta durakları adım adım sıralayabilir, gördüğün avluların ve sofraların fotoğraflarını, notlarını biriktirip kendi Mardin dump'ını paylaşabilirsin.
Daha fazla fikir için Mardin'de ne yapılır sayfasına bak ya da tüm rotaları keşfet.